Aldanmanın Yergisi

Akıllı kişilerin uykusu da yemesi de ne gu¨zeldir! Onlar ahmakların uykusuzluğuna ve çalışmalarına nasıl aldansınlar! Takva ve yakîn ehli birisinin zerre kadar ameli aldananların yer dolusu amelinden daha faziletlidir.
Hz. Muhammed [sav]

Bu eser, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’de yer alan “Kitâbu¨ Zemmi’l-Gurûr” bölu¨mu¨nu¨n tercu¨mesidir. Gazzâlî burada aldanmayı açık gu¨nahlardan önce gelen bir kalp hastalığı olarak ele alır. Hakiki kulluğun, kişinin niyeti ve kalbinin ihlâsı ile mu¨mku¨n olduğunu vurgular. Gazzâlî’ye göre kalbin çöku¨şu¨ çoğu zaman göru¨nu¨r gu¨nahlardan ziyade şeytanın, içe fısıldadığı doğrularla başlar. İyilik şekline bu¨ru¨nmu¨ş gizli bir gu¨nah olarak tanımlanabilecek aldanma (gurûr), ona göre kişinin kendini kandırarak yani doğru yolda olduğunu zannederek hakikatten uzaklaşmasına yol açar.

İlmiyle övu¨nen âlimlerin, ibadetlerine gu¨venen âbidlerin, manevî hâllerine yaslanan sûfîlerin ve servetiyle kendini emniyette gören zenginlerin nasıl aldanabildiğini çarpıcı örneklerle açıklar. Amelin çokluğunun kurtuluş için yeterli olmadığını hatırlatır. Niyetin ve kalbin ihlâsının belirleyici ölçu¨ olduğunu su¨rekli ön plana çıkarır. Recâ ile boş temenni arasındaki farkı belirterek Allah’ın rahmetine gu¨venmenin sınırlarını çizer. Aldanmanın Yergisi, gu¨nu¨mu¨z du¨nyasında kendini haklı gören, yeterli sayan ve sorgulamaktan uzaklaşan insan için gu¨çlu¨ bir uyarı niteliği taşır.